Rüya gördü. İşte, yere doğru kurulmuş bir merdiven vardı; başı göğe doğru uzanıyordu. Tanrı’nın melekleri onun üzerinde çıkıyor ve iniyorlardı.
Yaakov Beer Şeva’da “yere doğru kurulmuş bir merdiven” gördü.62 Merdivenin başı “göğe doğru”, yani Bet HaMikdaş’a doğru uzanıyordu.63
Melekler merdivenin üzerinde çıkıp iniyorlardı. Yaakov onların, “Gel ey güneş, gel ey güneş!” dediklerini işitti. Yaakov’dan “güneş” diye söz ediyorlardı; çünkü onun liyakati dünyayı aydınlatıyordu.64
Merdiven son derece büyük ve genişti. Aynı zamanda üç ayaklı bir tahtın üzerinde duruyordu; bu, dünyanın üç atanın liyakatiyle ayakta durduğuna ve Yaakov’un da evrenin sütunlarından biri olduğuna işaret ediyordu.65
[Çoğul biçimde “melekler” denildiğinde en az iki melek anlaşılır.] Yaakov göğe çıkan iki melek gördü. Bunlar İsrael ülkesinde kendisine eşlik eden ve şimdi ayrılan meleklerdi. Bir meleğin Kutsal Topraklar’dan başka bir yere çıkmasına izin verilmez. Merdivenden iki başka melek indi; bunlar Yaakov İsrael ülkesinden ayrıldıktan sonra ona eşlik edecek meleklerdi.66
Yaakov Moriya Dağı’nda, yani Yeruşalayim’de ve Kutsal Topraklar’ın tam ortasında olduğu hâlde, dış ülkelerin meleklerine İsrael ülkesine girme izni verildi; böylece Yaakov ayrıldığında ona eşlik etmeye hazır olacaklardı.67
Tanrı’nın Görkem Tahtı’nın çevresinde Hayot adı verilen dört melek bulunur. Bunların insan, aslan, boğa ve kartal biçimleri vardır (Yehezkel 1:10). İnsan biçimindeki meleğin yüzü Yaakov’un yüzüne tıpatıp benziyordu. Diğer melekler buna hayret ettiler. Yukarı “çıkarak” Hayot’u gördüler; ardından aşağı “inip” uyuyan Yaakov’u aynı yüzle gördüler. Aynı suretin iki farklı yerde nasıl bulunabildiğini anlamakta çok zorlandılar.68
Melekler bunun üzerine Yaakov’u kıskanıp onu öldürmek istediler. Yüzü Görkem Tahtı’na kazınacak kadar eşsizse Kutsal Topraklar’ı nasıl terk edebilirdi? Üstelik babasını da bırakıyordu.69 Hepsi onu suçlamaya başladılar. “Bu adam bütün dünyayı miras alacak, her yönetim üzerinde egemen olacak! Onu öldürelim!” dediler.70
Bu sırada başka melekler Yaakov’u savunmak için söz aldılar.
Tora bu nedenle, “onun üzerinde çıkıp inen melekler vardı” biçiminde de okunabilir.
Gökteki düzen yeryüzündekinden farklıdır. Yeryüzünde İsrael lehine konuşan kişi uluslar tarafından nefretle karşılanırken İsrael’i suçlayan kişi onurlandırılıp yüksek makamlara getirilebilir. Melekler dünyasında ise bunun tersi geçerlidir: İsrael aleyhine konuşan melekler aşağı indirilir, onu savunanlar yükseltilir.
Tora bu nedenle meleklerin “Yaakov nedeniyle çıkıp indiğini” söyler. Yaakov’u savunan melekler daha yüksek bir düzeye çıktılar; onu suçlayanlar ise daha aşağı bir konuma indirildiler.71
Sedom’u yok etmeye gelen melekler, planlarını Lot’a açıkladıklarında günah işlemişlerdi. Tanrı onları olacakları Lot’a bildirmeleri için değil, yalnız onu kurtarmaları için göndermişti. Üstelik, “Bu yeri yok edeceğiz” demişlerdi (19:13). Tanrı’nın elçileri olduklarına göre işi kendileri yapacakmış gibi konuşmamalı; sonsuz kudretiyle Tanrı’nın Sedom’u yok edeceğini söylemeliydiler. Daha sonra Lot’a, o oradayken hiçbir şey yapamayacaklarını söyleyip acele etmesini istemeleri de (19:22) kendilerinden daha yüksek bir Otorite’ye bağlı olduklarını açıkça gösteriyordu.
Daha önce birçok kez belirttiğimiz gibi Tanrı tsadiklere kıl payı ölçüsünde titizlikle davranır; melekler için bu daha da geçerlidir. Bu melekler bu nedenle 118 yıl boyunca İlahi Varlık’tan uzaklaştırılarak cezalandırıldılar.72
Ancak şimdi cezaları sona erdi ve yeniden yukarı “çıkmalarına” izin verildi. Bunun nedeni Yaakov’a babasının evinden Moriya Dağı’na kadar eşlik etmiş olmalarıydı. Diğer meleklere, “Gelin, yüzü Görkem Tahtı’na kazınmış büyük tsadik Yaakov’u görün. Onun yüzünü görmek her zaman büyük bir zevktir” dediler. Bunun üzerine öteki melekler Yaakov’u görmek için aşağı “indiler”.73
Tora böylece meleklerin “onun nedeniyle çıkıp indiğini” söyler. Sedom’a gitmiş olan iki melek yukarı çıkarken diğerleri Yaakov’u görmek için aşağı iniyordu.74