YARATILIŞ 29. BÖLÜM NOTLARI

VAYETSE PERAŞASI — BÖLÜM 1 — Yaratılış 29:1–35 — Notlar 134–265

134 – Bereşit Rabba; Raşi.
135 – Targum.
136 – Raşi.
137 – Ramban.
138 – Kli Hemda; Kli Yakar.
139 – Aynı eser.
140 – Aynı eser.
141 – Bereşit Rabba.
142 – Raşi.
143 – Orah Hayim 331; Yafeh Toar, s. 418.
144 – Raşi.
145 – Targum Yonatan.
146 – Bereşit Rabba.
147 – Ramban.
148 – Aynı eser; yazarın özgün eklemeleriyle.
149 – Targum Yonatan; Bereşit Rabba.
150 – Bahya.
151 – Targum Yonatan.
152 – Bereşit Rabba; Raşi; Şnei Luhot HaBrit.
153 – [Bereşit Rabba.]
154 – Raşi.
155 – Yafeh Toar.
156 – [Bereşit Rabba.]
157 – Yazarın kendi görüşü. [Böyle bir çiçek üzerine söylenecek beraha hakkında bkz. Cilt 2, s. 504.]
158 – Even HaEzer 21.
159 – Avoda Zara, Bölüm 1.
160 – Yafeh Toar, s. 410. Karş. Yafeh Toar, s. 449.
161 – Aynı eser.
162 – Yazarın kendi açıklaması.
163 – Ibn Ezra; Ramban; Bahya.
164 – Raşi; Targum Yonatan.
165 – Bava Batra 123a. [Megilla 13b.]
166 – Hesed LeAvraham.
167 – Bava Batra, aynı yer.
168 – Raşi.
169 – [Bereşit Rabba. 24:28’de Rivka’nın eve koşup yabancıyı annesine anlattığını görürüz. Tora burada Rahel’in annesine haber verdiğini söylemediğine göre bu, annesinin o sırada çoktan ölmüş olduğuna işaret eder.]
170 – Targum Yonatan.
171 – Alşih.
172 – Raşi.
173 – [Bu ayet Bereşit 2:23 ile karşılaştırılmalıdır.]
174 – Bereşit Rabba; Raşi.
175 – Imrei Şefer; Paaneah Raza.
176 – Targum Yonatan; Targum Yeruşalmi.
177 – Bereşit Rabba.
178 – Alşih; Kli Hemda.
179 – Yafeh Toar.
180 – Pirkei Rabbi Eliezer.
181 – Bereşit Rabba.
182 – Bava Batra 123a; Targum Yonatan; Bereşit Rabba.
183 – Tanhuma.
184 – Yafeh Toar.
185 – Bava Batra, aynı yer.
186 – Bereşit Rabba.
187 – Tsedah LaDerekh.
188 – [Sota 2a.]
189 – Rabbi Yoşia Pinto (Riph).
190 – Abarbanel.
191 – Bahya. Karş. Siftei Kohen; Paaneah Raza.
192 – Targum Yonatan.
193 – Şama Şlomo.
194 – Bahya.
195 – Bereşit Rabba; Raşi.
196 – Yafeh Toar; yazarın yorumladığı biçimde.
197 – Akedat Yitshak; Abarbanel.
198 – Ramban. [Bu, Lavan’ın daha sonra Yaakov’a tamamlamasını söylediği yedi yıllık dönemdi (29:27).]
199 – Bereşit Rabba. [Mişte (משתה) kelimesi kelimesine “içki şöleni” anlamına gelir ve “içmek” anlamındaki şata (שתה) kökünden gelir. Dolayısıyla şölen onların içme suyu kaynağıyla da bağlantılıydı.]
200 – Akedat Yitshak.
201 – Kesef Nivhar.
202 – Yalkut Reuveni.
203 – Bereşit Rabba.
204 – Raşi.
205 – Bava Batra 123a; Bereşit Rabba.
206 – Eiha Rabba.
207 – Bereşit Rabba.
208 – Bava Metzia, s. 104.
209 – Bereşit Rabba.
210 – Ramban.
211 – Tsedah LaDerekh.
212 – Ramban.
213 – Even HaEzer 64:1,2.
214 – Aynı eser 64:3.
215 – Yore Dea 179, Hagah.
216 – Even HaEzer 64:5.
217 – Aynı eser 64:6.
218 – Yad, İşut 10; Yafeh Toar.
219 – Orah Hayim 546; [Bet Şmuel, Even HaEzer 64:7].
220 – Orah Hayim 696:8; Magen Avraham, aynı yer.
221 – Orah Hayim 493.
222 – [Berahot 8a. 913 sayısı Tehillim 68:21’deki “çıkışlar” anlamındaki totsaot (תוצאות) kelimesinin gematriasından çıkarılır. Askera, kötü niyetli dedikodunun —laşon hara— cezasıdır; bkz. Şabat 33a, Tehillim 63:12’ye dayanarak. Talmud burada hastalığın bağırsaklarda başlayıp ağızda sona erdiğini belirtir. Raşi, Berahot’taki aynı yerde askerayı “boğulma” ya da “bedenin içinde boğulma” olarak açıklar. Kullanılan Fransızca kelime de günümüzde atlarda mukozaların şişmesiyle seyreden bulaşıcı bir ateşi ifade eden étranguillon ile ilişkili olabilir. Raşi, Berahot 40a ve Şabat 33a açıklamalarında askerayı “bubons malignes”, yani bubonik veba olarak da tanımlar. Başka görüşler askerayı difteri, verem veya kızıl hastalığıyla özdeşleştirir. Yazar burada onu esclensia diye çevirir. Bu kelime İspanyolca “iltihaplanma” anlamındaki escalentamiento ya da “kızıl” anlamındaki escarlatina ile ilişkili olabilir. Türkçe eski lenfavi ifadesinden türemiş olup kronik bir lenf enfeksiyonunu, yani bubonik vebayı anlatıyor olması da mümkündür. Prof. David F. Altabe bunun modern İspanyolca “havale, konvülsiyon” anlamındaki eclampsia ile ilişkili olabileceğini ileri sürer.]
223 – Yafeh Toar, s. 365.
224 – Ştei Yadot; Pri Hadaş.
225 – Rabbi Yaakov Castro (MahariKaş).
226 – Orah Hayim 493:1.
227 – Even HaEzer 60.
228 – Orah Hayim 339; Magen Avraham, aynı yer; Even HaEzer 62; Yore Dea 196.
229 – Berahot, Bölüm 1; [Even HaEzer, aynı yer].
230 – Taanit, Bölüm 3.
231 – Bet Şmuel, Even HaEzer 65:3 üzerine.
232 – Even HaEzer 65:2.
233 – Aynı eser 65:3.
234 – Aynı eser 61.
235 – [Karş. Yirmeyahu 7:34; 16:9; 25:10; 33:11.]
236 – Bet Hadaş.
237 – Even HaEzer 62.
238 – Raşi.
239 – Ramban.
240 – Özgün bir açıklama. [Bkz. Cilt 2, s. 380.]
241 – Pesahim 119b.
242 – Nahalat Yaakov; Yafeh Toar, s. 379. Karş. Mizrahi.
243 – Yafeh Toar. [Yedi evrensel emir hakkında bkz. Cilt 1, s. 251.]
244 – Bereşit Rabba.
245 – Bava Batra 123a; yazarın yorumladığı biçimde.
246 – Tanhuma. [Benzer biçimde Yişmael de soyundan gelenlerin günahlarından sorumlu tutulmamıştır; bkz. Cilt 2, s. 289.]
247 – Bet Yosef, Orah Hayim 240.
248 – Targum Yonatan.
249 – [Berahot 7b.]
250 – Aynı yer.
251 – Yafeh Toar, s. 412. Bu konuyu uzun uzun ele alan Tseror HaMor’a da bkz. Ayrıca Tosafot, Yevamot 76a, “ŞeLo”.
252 – Magen Avraham 240:9.
253 – [Aynı yer.] Yafeh Mareh.
254 – Yalkut Şimoni, Şemot; [Bahya, aynı yer, Midraş Tadşeh’den aktararak. Bu kaynak A. Jellinek, Bet HaMidraş, Cilt 3, s. 171’de yer alır. Buradaki bütün doğum tarihleri bu kaynaktan alınmıştır. Yazar yılı vermese de yıl Seder HaDorot’tan alınmıştır.]
255 – Targum Yonatan.
256 – [Bkz. not 254. Bu, Yalkut Şimoni ile Bahya’nın verdiği tarihtir. Midraş Tadşeh’de ise tarih 21 Tevet’tir.]
257 – Raşi.
258 – Targum Yonatan.
259 – Raşi.
260 – Yalkut Şimoni, aynı yer. [Bkz. not 254.]
261 – Bereşit Rabba.
262 – Targum Yonatan.
263 – Berahot 7b.
264 – Yafeh Toar, s. 415.
265 – Yalkut Şimoni, aynı yer. [Bkz. not 254. Seder HaDorot onun doğum yılını 2195 verir; fakat burada verilen doğum tarihleriyle bu mümkün değildir. Bkz. not 331.]