YARATILIŞ 27. BÖLÜM

BÖLÜM 4

Yitshak yaşlandı ve gözleri görmez oldu. Büyük oğlu Esav’ı çağırıp, “Oğlum!” dedi. [Esav], “Buradayım” diye cevap verdi.

Yitshak 123 yaşındayken —2171 yılında (MÖ 1590)— görme yetisini kaybetti. Aslında o kadar yaşlı sayılmazdı; o dönemde insanlar yaşlılığın rahatsızlıklarından, hatta baş ağrısından bile pek çekmezlerdi.¹

Yitshak’ın gözlerini kaybetmesinin dokuz nedeni vardı:

1. Daha önce belirtildiği gibi Esav’ın eşleri putlara tapıyorlardı. Putlarının önünde yaktıkları tütsünün dumanı Yitshak’ın gözlerine zarar verdi.²

2. Haye Sara’da yazdığımız gibi Yitshak, insanların acı çekerek günahlarının karşılığını bu dünyada ödemeleri ve Gelecek Dünya’ya layık hâle gelmeleri için dua etmişti. Bu yüzden görme yetisini kaybetme acısını yaşadı.³

3. Sık sık Esav’ın yüzüne bakmıştı. Kötü bir insanın yüzüne dikkatle bakmak büyük bir günahtır.⁴ Bunu yapan kişi görme yetisini kaybeder.⁵

4. Yitshak, Esav kendisine lezzetli yemekler getirdiği için onu Yaakov’dan daha çok seviyordu. Bu nedenle Esav’ı Yaakov’dan daha erdemli sanıyordu. Oysa bilindiği gibi, “rüşvet bilgelerin gözlerini kör eder” (Devarim 16:19). Yitshak bu nedenle bu cezaya layık olmuştu. Esav dindar görünerek onu ikiyüzlü biçimde aldatıyor, sorular sorup kendisini son derece titiz gösteriyordu. Yitshak, kendi duygularını da incelemeliydi. Belki de Esav’ı erdemli görmesinin sebebi, onun kendisini yemekle “rüşvetlemesi”ydi. Böyle bir şey insanın görüşünü zayıflatır ve olayları doğru değerlendiremez hâle getirir.⁶

Talmud, Rabbi Yişmael ben Rabbi Yosi’nin her cuma kendisine en seçkin meyvelerinden bir kutu getiren bir yarıcısı olduğunu anlatır. Bir hafta adam meyveleri perşembe günü getirdi. Rabbi Yişmael neden erken geldiğini sorunca, “Mahkemede bir davam var; bir adam aleyhine karar çıkartmaya çalışıyorum. Mahkeme perşembe günü toplandığı için iki işi birden halledeyim dedim” diye cevap verdi.

Rabbi Yişmael, “Meyvelerini kabul etmeyeceğim; ayrıca davana bakmaktan da kendimi men ediyorum. Yaptığın şey rüşvet vermeye eşdeğerdir. Davanı iki başka bilgeye vereceğim” dedi.

Dava görülürken Rabbi Yişmael pencerenin ardından dinledi. Yarıcının işleri kötüye gittikçe, “Şöyle bir sav ileri sürse kesin kazanırdı” diye düşünüyordu.

Dava bittikten sonra Rabbi Yişmael, “Bir hâkimin rüşvet almasının ne kadar korkunç olduğunu görün. Ben o adamdan hiçbir meyve almadım. Alsaydım bile bana gerçek bir yararı olmayacaktı; çünkü ertesi gün zaten gönderecekti. Buna rağmen kendimi onun tarafında buldum. Bir hâkim en küçük bir armağanı bile kabul ederse artık tarafsız hüküm vermesi mümkün olmaz” dedi.⁷

5. İlahi Takdir, Yaakov’un bereketi alabilmesi için Yitshak’ın kör olmasını düzenledi. Böylece Yaakov, ileride göreceğimiz gibi, bir düzen kurabilecekti.⁸

6. Avraam Filistlilerin ülkesindeyken Avimeleh Sara’yı almış ve VaYera’da gördüğümüz gibi ağır biçimde cezalandırılmıştı. Avraam’ın Sara’nın kız kardeşi olduğunu söylemesi nedeniyle kendisini aldattığını düşünüp çok öfkelenmiş ve Avraam’a, oğlunun kör olacağı yönünde beddua etmişti. Şimdi bu beddua gerçekleşti.⁹ Buradan, sıradan bir insanın bile bedduasından ne kadar sakınmak gerektiğini öğreniriz.

7. Esav çok kötü olduğu için Tanrı, Yitshak’ın onun yaptıklarını görmemesi amacıyla gözlerini kör etti.¹⁰ Esav on beş yaşında günah işlemeye başlamıştı; fakat başlangıçta bunu açıkça yapmıyordu. Bu nedenle Yitshak onu erdemli sanmaya devam etmişti. Yitshak kör olduğunda Esav artık öylesine korkunç şeyler yapıyordu ki insanlar onunla aynı yerde yaşamaya dayanamıyordu. Sokakta insanların Yitshak’ı gösterip, “Bu, kötü Esav’ın babasıdır” demesi çok acı olurdu. Tanrı bu yüzden onu kör ederek evden çıkmak zorunda kalmamasını sağladı.¹¹

İlahi Takdir bazen böyle işler. Bir insanın kötü bir çocuğu varsa iki nedenle kör olabilir. Birincisi, onu düzeltmek için yeterince çaba göstermemiş olmasıdır. Çocuk küçükken kolayca yönlendirilebilir; anne baba onun her istediğini yapmasına izin verirse bundan sorumlu tutulur. İkincisi ise Tanrı’nın merhametidir: Anne babanın çocuğunun kötülüğünü görüp acı çekmemesi için gözleri kapanabilir.

8. Yitshak mizbeah üzerinde bağlandığında melekler ağlamış ve gözyaşları Yitshak’ın gözlerine düşmüştü. Bu gözlerini zayıflatmış ve sonunda kör olmasına yol açmıştı. Ayrıca bıçak boğazına dayandığında ağır bir travma yaşamıştı; böylesine sarsıcı bir deneyim de insanın görme yetisini kaybetmesine sebep olabilir.¹²

9. Daha önce, Yitshak mizbeah üzerinde bağlıyken Şehina’ya baktığını yazmıştık. Bu aslında ağır bir davranıştı. Yüzü yukarı dönük olsa bile gözlerini kapatmalıydı. Hatta İlahi Varlık’a baktığı için ölmesi gerekirdi; çünkü “İnsan Beni görüp yaşayamaz” denmiştir (Şemot 33:20). Avraam’ın üzülmemesi için Yitshak’ın yaşamasına izin verildi.¹³ Fakat Tanrı onu ölüme eşdeğer sayılan körlükle cezalandırdı.¹⁴

Bu, bahçesinde özel olarak dolaşan bir kralın durumuna benzer. Kral birden yakın dostunun oğlunun pencereden kendisini gözetlediğini fark eder ve çok öfkelenir. Kimsenin onun özel hayatını gözetmeye hakkı yoktur; bunun cezası ölümdür. Fakat kral, “Bu genci öldürürsem yakın dostum çok acı çeker. Bunun yerine oğlunun penceresini kapatacağım; bir daha bunu yapamasın” der.

Yitshak’ın durumu da böyleydi.¹⁵

2171 yılının Pesah’tan bir gün önceki günü, 14 Nisan’da —26 Mart MÖ 1590— Yaakov ile Esav 63 yaşındayken Yitshak büyük oğlunu çağırdı.¹⁶

Esav son derece dindar görünmeye çalıştığı için Yitshak onu çağırır çağırmaz, “Buradayım; istediğin her şeyi yapmaya hazırım” dedi.¹⁷