Yaratılış 26:18-22

Yitshak, babası Avraam’ın günlerinde kazılmış ve Avraam’ın ölümünden sonra Filistliler tarafından tıkanmış kuyuları yeniden kazdı; onlara babasının verdiği adların aynısını verdi. Yitshak’ın hizmetkârları vadide kazı yaparken canlı su kaynağı olan bir kuyu buldular. Gerar çobanları Yitshak’ın çobanlarıyla tartışarak, “Su bizimdir” dediler. Yitshak, onunla çekiştikleri için kuyunun adını Esek [Çekişme] koydu. Başka bir kuyu daha kazdılar ve onun için de tartıştılar; Yitshak ona Sitna [Engelleme] adını verdi. Oradan uzaklaşıp başka bir kuyu kazdı; bunun için tartışma çıkmadı. Ona Rehovot [Genişlikler] adını verdi ve, “Artık Tanrı bize geniş bir alan verdi; ülkede verimli olacağız” dedi.

Filistliler Yitshak’ın çobanlarıyla tartışınca Yitshak kuyunun kuruması için dua etti. Onlar kuyuyu sahiplenmeye geldiklerinde Yitshak, “Onu kendi ellerimle kazdım ve kendiliğinden suyla doldu” dedi. Onlar suyun kendilerine ait olduğunu ileri sürdüler; fakat kuyuyu zorla aldıklarında kuyu kurudu. Kuyuyu Yitshak’a geri verdiler ve kuyu hemen yeniden suyla doldu.27

Bütün bu anlatı ilk bakışta son derece tuhaf ve gereksiz görünebilir. Tora neden Yitshak’ın kazdığı kuyuları bize anlatmak zorundadır? Bu bilgi ne önemli ne de yararlı görünür.

Ancak bu kuyular geleceğe işaret ediyordu. Esek adlı ilk kuyu, Kral Şelomo tarafından 2928 yılında (MÖ 832) inşa edilen ve Babil kralı Nevuhadnetsar tarafından 3338 yılında (MÖ 422) yıkılan Birinci Bet HaMikdaş’a işaret eder. Onun yıkılışı Yahudi halkı için mümkün olan en büyük “çekişme”yi ve sıkıntıyı doğurdu.

İkinci kuyu, Ezra tarafından 3408 yılında (MÖ 352) inşa edilen ve Romalılar tarafından 3828 yılında (MS 68) yıkılan İkinci Bet HaMikdaş’a işaret eder. Tanrı İkinci Bet HaMikdaş’ın sebepsiz nefret günahı yüzünden yıkılmasına izin verdi. Bu nedenle bu yapı Sitna (שטנה) adlı kuyu ile ima edilir. [Kelime “Satan’a doğru” biçiminde de yorumlanabilir.] Sebepsiz nefret, insanları hiçbir neden olmadan birbirine düşüren Satan’ın işinden başka bir şey değildir.

Üçüncü kuyu ise, hakkında hiçbir çekişme çıkmadığı için, Maşiah döneminde inşa edilecek Üçüncü Bet HaMikdaş’a işaret eder. Tanrı’nın yardımıyla bu dönem barış ve sevgi zamanı olacaktır.28

Üçüncü Bet HaMikdaş hakkında, “Tanrı artık bize genişlik verecek” denir. [Tanrı bize kendi eylemlerimizle ilerleyebilmemiz için alan verecektir.] Çünkü Üçüncü Bet HaMikdaş’ın inşa edilmesi bizim davranışlarımıza bağlıdır; bütünüyle teşuva etseydik bugün bile inşa edilebilirdi.29