“Bak, Ben seninleyim. Gittiğin her yerde seni koruyacağım ve seni bu toprağa geri getireceğim. Sana vaat ettiğimi gerçekleştirinceye kadar seni terk etmeyeceğim.”
“Ben bizzat seninle olacağım. Diğer tsadiklerde olduğu gibi meleklerin gözetimi altında olmayacaksın.84
“Esav’dan ya da Lavan’dan kaygılanmana gerek kalmayacak. Seninle ilgili vaat ettiğim her şeyi tamamlayıncaya kadar seni terk etmeyeceğim.
“Avraam’a, ‘Bu ülkeyi senin soyuna vereceğim’ diye söz verdim (12:7). Bu vaat yalnız senin aracılığınla gerçekleşecek. Esav kötüdür; Avraam ile Yitshak’ın ‘soyu’ sayılmaz.85
“Soyun toprağın içinde ezilmiş ve dört rüzgâra dağılmış olsa bile yeryüzünün bütün aileleri onlar aracılığıyla kutsanacaktır.”86
Leh Leha’da yazdığımız gibi Tanrı’nın İsrael’i bütün uluslar arasına dağıtması bir iyilikti; çünkü bu onların hayatta kalmasını güvence altına alacaktı.87
Merdiven
Yaakov’un gördüğü merdiven aynı zamanda İsrael’in geleceğini simgeliyordu. Tanrı böylece Yahudi halkının bütün geleceğini Yaakov’a açıkladı.
Merdiven, Yeruşalayim’deki Bet HaMikdaş’ta bulunan Büyük Mizbeahı simgeliyordu. “Yerde duruyor”, fakat “başı göğe ulaşıyordu”; korbanların kokusu yukarı yükseliyor ve Tanrı onlardan büyük hoşnutluk duyuyordu. “Çıkıp inen melekler” ise korbanları sunan kohenlere —mizbeahın üstüne çıkıp yeniden aşağı inen kohenlere— işaret ediyordu.88
Merdiven aynı zamanda Sinay’daki vahyi ve Tora’nın orada gökten indirilmesini simgeliyordu. İbranice “merdiven” anlamındaki sulam (סלם) kelimesinin sayısal değeri 130’dur; “Sinay” (סיני) kelimesinin sayısal değeri de aynıdır. “Melekler” Moşe ile Aharon’a işaret eder; onlar Tora’yla birlikte göğe “çıktılar” ve “indiler”. Peygamberlere de “Tanrı’nın melekleri” denebildiği için bu ifade yerindedir. [İbranice malah (מלאך) hem “melek” hem “elçi” anlamına gelir.]89
İsraellilerin sürgünü ve Bet HaMikdaş’ın yıkılışı da burada ima edilir. Yahudiler Nevuhadnetsar döneminde ağır sıkıntı çekeceklerdi. Nevuhadnetsar altmış ama yüksekliğinde ve altı ama genişliğinde bir put yaptıracaktı (Daniel 3:1). İbranice “merdiven” anlamındaki sulam (סלם) harfleri, “heykel” ya da “put” anlamındaki semel (סמל) kelimesinin harfleriyle aynıdır. “Melekler” Hananya, Mişael ve Azarya’ya işaret eder; onlar ateş fırınına “indiler” ve zarar görmeden yeniden “çıktılar”.90
Yaakov’un görümü ayrıca dünyanın bir merdivene benzediğini öğretir: bazı insanlar “yükselirken” bazıları “iner”. Kimi insanlar zenginleşip yüksek mevkilere gelirken başkaları yoksullaşır.91
Tanrı Yaakov’a, çıplak toprağın üzerinde başına yastık bile koymadan yatıyor olsa da sonunda “başının göklere ulaşacağını” da gösterdi.
Tanrı Yaakov’a, Kral Şelomo’nun inşa ettiği Bet HaMikdaş’ın biçimini de gösterdi. Ardından onun yıkıldığını, yeniden inşa edildiğini ve tekrar yıkıldığını gösterdi. Son olarak Maşiah döneminde yeniden kurulup sonsuza dek ayakta kalacağını gösterdi.
Yaakov’a büyük imparatorlukların koruyucu melekleri de gösterildi. Babil İmparatorluğu’nun meleği yetmiş basamak çıktı ve sonra indi. Pers İmparatorluğu’nun meleği elli iki basamak çıkıp indi. Yunan İmparatorluğu’nun meleği düşmeden önce yüz seksen basamak çıktı. Melek, imparatorluğun yaşayacağı her yıl için bir basamak çıkıyor; ardından imparatorluğun düşeceğini göstermek üzere aşağı iniyordu.
Yaakov daha sonra Edom’un —Roma’nın, Batı uygarlığının— meleğini merdivende yükselirken gördü; kaç basamak çıktığını sayamadı. Yeniden aşağı indiğini de görmedi. Büyük bir korkuyla, “Bu korkunç; demek bu uygarlık sonsuza dek sürecek” dedi.
Tanrı, “Korkma Yaakov. Edom’un meleği Görkem Tahtı’nın yakınına kadar çıksa bile onu aşağı atacağım. Fakat senin de merdivene çıkman gerekir” dedi.
Yaakov çok korktu. “Merdivene çıkıp sonra bu melekler gibi yeniden aşağı inmenin ne yararı var?” dedi.
Tanrı, “Sana söz veriyorum; sen çıkacak ve bir daha inmeyeceksin” dedi.
Yine de Yaakov kendisini güvende hissetmedi ve merdivene çıkmak istemedi. Bunun üzerine soyunun, gördüğü imparatorlukların her biri için bir kez olmak üzere dört defa sürgüne gireceği hükme bağlandı.92
Genel olarak Yaakov bu rüyada bütün geleceği gördü. Her ulusun meleklerinin “yükseldiğini” ve “indiğini” gördü.93
Yaakov’un rüyası buydu.